به گزارش پردیس امروز، پریسا مصلح در یادداشتی به بررسی اهمیت توجه به فعالیت شرکت های ایرانی در کشورهای همسایه و کمک به اقتصاد ملی پرداخت، مصلح نوشت: اقتصاد جهان امروز بیش از هر دوره دیگری بر پایه تعاملات منطقهای استوار شده است. کشورهایی که توانستهاند حضور مؤثر و پایداری برای شرکتهای خود در بازارهای پیرامونی ایجاد کنند، نه تنها درآمدهای ارزی خود را افزایش دادهاند، بلکه ظرفیت تولید، اشتغال، انتقال فناوری و قدرت اقتصادی خویش را نیز تقویت کردهاند. ایران نیز با برخورداری از موقعیت ممتاز جغرافیایی، دسترسی به پانزده کشور همسایه و بازاری بالغ بر چندصد میلیون نفر در اطراف مرزهای خود، توسعه فعالیت شرکتهای ایرانی در کشورهای منطقه را نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی راهبردی برای آینده اقتصاد کشور میداند.
در شرایطی که اقتصاد جهانی با رقابتی فشرده میان شرکتها و برندهای بینالمللی مواجه است، موفقیت از آنِ کشورهایی خواهد بود که بتوانند شرکتهای خود را به بازیگرانی فرامرزی تبدیل کنند. تجربه بسیاری از اقتصادهای نوظهور نشان داده است که رشد صادرات خدمات، اجرای پروژههای عمرانی، حضور شرکتهای پیمانکاری، صادرات دانش فنی، خدمات مهندسی، فناوری، صنایع خلاق و حتی برندهای کوچک، نقشی تعیینکننده در افزایش درآمدهای ارزی و تقویت اقتصاد ملی ایفا میکند. ایران نیز از ظرفیتهای قابلتوجهی در این حوزهها برخوردار است که متأسفانه بخش عمدهای از آنها همچنان به فعلیت نرسیده است.
شرکتهای ایرانی در حوزههایی نظیر ساختمان، معماری، راهسازی، انرژی، صنایع نفت و گاز، تجهیزات صنعتی، فناوری اطلاعات، تولید مصالح ساختمانی، صنایع غذایی، خدمات فنی و مهندسی و بسیاری از بخشهای دیگر، طی سالهای گذشته تجارب ارزشمندی را کسب کردهاند که میتواند به سرمایهای برای حضور در بازار کشورهای همسایه تبدیل شود. بسیاری از کشورهای منطقه همچنان در مراحل توسعه زیرساختها، ساخت شهرهای جدید، گسترش شبکههای حملونقل، افزایش مراکز درمانی، آموزشی، گردشگری و مسکونی قرار دارند و این روند، فرصتهای گستردهای را برای شرکتهای توانمند ایرانی فراهم آورده است.
حضور موفق یک شرکت ایرانی در خارج از کشور، فقط به سودآوری همان شرکت منتهی نمیشود، بلکه آثار آن در سطح کلان اقتصاد ملی نیز قابل مشاهده است. هر قرارداد خارجی میتواند به ورود ارز، افزایش ظرفیت تولید داخلی، اشتغالزایی برای نیروهای متخصص، رونق صنایع وابسته، افزایش تقاضا برای تولیدکنندگان داخلی و تقویت زنجیره ارزش اقتصاد ایران بینجامد. زمانی که یک شرکت ایرانی پروژهای را در کشور دیگر اجرا میکند، معمولاً بخشی از تجهیزات، مصالح، خدمات مهندسی، طراحی یا دانش فنی خود را از داخل کشور تأمین میکند و این امر سبب میشود منافع اقتصادی آن فراتر از یک شرکت، به کل اقتصاد ملی تسری یابد.
از سوی دیگر، موفقیت شرکتهای ایرانی در بازارهای منطقه، به تقویت تصویر اقتصادی ایران نیز کمک میکند. هر پروژه موفق، هر ساختمان شاخص، هر کارخانه یا زیرساختی که توسط متخصصان ایرانی طراحی یا اجرا شود، در واقع ویترینی از توان فنی، مهندسی و مدیریتی کشور به شمار میرود و میتواند زمینهساز جذب پروژههای جدید، توسعه همکاریهای اقتصادی و افزایش اعتماد سرمایهگذاران خارجی شود. در اقتصاد امروز، اعتبار یک کشور تنها با شاخصهای اقتصادی سنجیده نمیشود، بلکه عملکرد شرکتهای آن کشور در بازارهای بینالمللی نیز نقشی کلیدی در شکلگیری این اعتبار دارد.
با وجود این ظرفیتها، شرکتهای ایرانی برای ورود و تثبیت جایگاه خود در بازارهای منطقه با چالشهایی نیز روبهرو هستند. محدودیتهای مالی، دشواری دسترسی به منابع اعتباری، مشکلات مربوط به ضمانتنامههای بینالمللی، پیچیدگی نقلوانتقالات مالی، نبود برخی توافقات اقتصادی، ضعف در بازاریابی بینالمللی و کمبود حمایتهای ساختاری، از جمله موانعی هستند که میتوانند سرعت توسعه فعالیتهای خارجی را کاهش دهند. بسیاری از شرکتهای ایرانی از نظر فنی توان رقابت با رقبای خارجی را دارند، اما در حوزه پشتیبانی و توسعه بازار با محدودیتهایی مواجهند.
در چنین شرایطی، نقش سیاستگذاری و حمایتهای هدفمند دولت بیش از پیش حائز اهمیت میشود. حمایت از صادرات خدمات فنی و مهندسی نباید صرفاً به ارائه تسهیلات مالی محدود شود، بلکه باید مجموعه هماهنگی از اقدامات را شامل گردد: تسهیل صدور ضمانتنامههای معتبر، ایجاد خطوط اعتباری برای پروژههای خارجی، توسعه دیپلماسی اقتصادی، انعقاد توافقنامههای تجاری و سرمایهگذاری، حمایت از حضور شرکتهای ایرانی در نمایشگاهها و رویدادهای تخصصی بینالمللی، ارائه آموزشهای تخصصی در حوزه صادرات خدمات، و ایجاد سازوکارهای مؤثر برای معرفی توانمندیهای شرکتهای ایرانی. این اقدامات میتواند مسیر حضور در بازارهای منطقه را هموارتر سازد.
در کنار حمایتهای حاکمیتی، خود شرکتها نیز باید رویکرد خود را نسبت به بازارهای خارجی بازتعریف کنند. رقابت در بازارهای منطقه صرفاً بر پایه کیفیت فنی شکل نمیگیرد، بلکه برندینگ، بازاریابی دیجیتال، ارتباطات حرفهای، شناخت فرهنگ بازار هدف، تولید محتوای چندزبانه، حضور فعال در فضای آنلاین و ارائه تصویری قابل اعتماد از شرکت، نقشی تعیینکننده دارد. بسیاری از کارفرمایان خارجی پیش از آغاز مذاکره، اعتبار دیجیتال یک شرکت را بررسی میکنند. وبسایت حرفهای، نمونهکارهای مستندسازیشده، هویت بصری منسجم، حضور مؤثر در شبکههای اجتماعی تخصصی و تولید محتوای تخصصی، امروزه جزو الزامات جذب پروژههای بینالمللی محسوب میشود.
کشورهای همسایه ایران از نظر فرهنگی، جغرافیایی و اقتصادی شباهتهای قابلتوجهی با بازار داخلی دارند و این موضوع میتواند هزینه ورود شرکتهای ایرانی را نسبت به بازارهای دوردست کاهش دهد. نزدیکی جغرافیایی، کاهش هزینههای حملونقل، شناخت بهتر شرایط اقلیمی، اشتراکات فرهنگی و در بسیاری از موارد روابط تاریخی، فرصت مناسبی برای شکلگیری همکاریهای اقتصادی پایدار ایجاد کرده است. اگر این ظرفیت با برنامهریزی دقیق، دیپلماسی اقتصادی فعال و حضور حرفهای بخش خصوصی همراه شود، میتواند به یکی از مهمترین موتورهای رشد اقتصادی کشور تبدیل گردد.
در نهایت باید اذعان کرد که آینده اقتصاد ایران تنها با تکیه بر توسعه بازار داخلی محقق نخواهد شد. اقتصادهای موفق جهان زمانی جهش پیدا کردند که شرکتهایشان توانستند مرزهای جغرافیایی را پشت سر بگذارند و به بازیگرانی منطقهای و جهانی تبدیل شوند. ایران نیز از سرمایه انسانی متخصص، تجربه فنی ارزشمند و موقعیت ژئوپلیتیکی کمنظیری برخوردار است. آنچه امروز بیش از هر چیز ضرورت دارد، ایجاد بسترهای حمایتی مؤثر، تقویت دیپلماسی اقتصادی، توسعه زیرساختهای صادرات خدمات و تشویق شرکتهای ایرانی به حضور فعال در بازار کشورهای همسایه است. هرچه تعداد بیشتری از شرکتهای ایرانی در پروژههای منطقهای نقشآفرینی کنند، سهم ایران از اقتصاد منطقه افزایش خواهد یافت و این روند در نهایت به رشد تولید، افزایش اشتغال، ورود ارز، تقویت صنایع داخلی و ارتقای جایگاه اقتصادی کشور در سطح منطقه خواهد انجامید.
