به گزارش پردیس امروز، معصومه محمودی در یادداشتی به بررسی اهمیت توجه به افزایش کیفیت محصولات غذایی ایران برای رقابت با رقبای خارجی در بازار جهانی به ویژه بازار کشورهای همسایه پرداخت، متن یادداشت به شرح زیر است:
صنعت غذا امروز دیگه فقط یه بخش اقتصادی معمولی نیست؛ یه جورایی شده معیار قدرت کشورها. هرچی تولید غذا حرفهایتر و باکیفیتتر باشه، هم ارزآوری بیشتری داره، هم اعتبار بینالمللی اون کشور رو بالا میبره. ایران با همه داشتههاش – از تنوع آب و هوا گرفته تا مواد اولیه متنوع و سابقه کهن در کشاورزی و خوراکسازی – پتانسیل خیلی خوبی داره که تو بازارهای جهانی حرفی برای گفتن داشته باشه. ولی اگه قرار باشه توی این رقابت جدی بگیریمش، یه شرط اساسی داره که نمیشه نادیده گرفت: کیفیت. و منظورم کیفیت منطبق با استانداردهای روز دنیاست، نه صرفاً خوشمزگی یا تازگی.
بازار جهانی غذا توی سالهای اخیر کلی تغییر کرده. مصرفکننده الان فقط قیمت رو نمیبینه؛ به یه سری چیزای دیگه هم حساس شده: سلامت غذا، ارزش غذایی، شفافیت زنجیره تولید، بستهبندی شیک و کاربردی، موندگاری مناسب، و مهمتر از همه اعتماد به برند. کشورهایی که تونستن کیفیت رو به مزیت رقابتی تبدیل کنن، الان سهم بزرگتری از صادرات دارن. برای بازارهای نزدیک خودمون مثل کشورهای حاشیه خلیج فارس، آسیای میانه و قفقاز، دیگه فقط نزدیکی جغرافیایی یا قیمت ارزون کافی نیست؛ مشتری اونجا دنبال کالایی هست که بهش اطمینان کنه.
همسایههای ما واقعاً فرصتهای خوبی برای صادرات غذا دارن. فرهنگ غذایی مشابه، هزینه حملونقل پایینتر، و سابقه تجارت منطقهای، برگ برندههای ما هستن. ولی تو همین بازارها، رقبای سرسختی داریم که سالها روش کیفیت ثابت، تحقیق و توسعه، و برندسازی کار کردن. امروز یه محصول غذایی برای اینکه تو بازار خارجی دووم بیاره، نباید فقط یه کالای معمولی باشه؛ باید پرچمدار کیفیت تولید کشورش باشه.
یه چالش جدی که داریم اینه که بین توان تولید داخل و نیاز بازارهای پیشرفته یه فاصلهای وجود داره. خیلی از کارخونههای ما از نظر ظرفیت و دانش فنی، چیز کمی ندارن، ولی تو کنترل دقیق فرایند تولید، یکنواختی کیفیت در طول زمان، استفاده از تکنولوژیهای جدید، مدیریت زنجیره تأمین، و بهویژه بستهبندی و استانداردهای بینالمللی، هنوز جای کار دارن. کیفیت فقط به مواد اولیه خوب خلاصه نمیشه؛ از مزرعه تا سفره مشتری یه زنجیرهست که هر حلقهاش مهمه.
اعتمادسازی در بازار جهانی یعنی کیفیت ثابت. یه صادرکننده با یه محموله خوب نمیتونه اعتبار بسازه؛ برندهای بزرگ دنیا به خاطر تکرار کیفیت تونستن دل مشتری رو به دست بیارن. پس صنایع غذایی ما باید نگاهش رو از تولید مقطعی و فروش لحظهای به سمت برندسازی پایدار و صادرات بلندمدت تغییر بده.
ایمنی غذا هم یه موضوع کلیدیست. امروز حساسیت مردم به سلامت غذا خیلی بالاست، به طوری که استانداردهایی مثل HACCP، کنترل آلایندهها، و ردیابی محصول دیگه یه الزام تشریفاتی نیست، بلکه شرط ورود به بازارهای ارزشمنده. اونایی که این الزامات رو جدی بگیرن، نه تنها سهم بیشتری از بازار میگیرن، بلکه میتونن تو بازارهای سختگیر و پرسودتر هم حضور پیدا کنن.
از طرفی، کیفیت بدون نوآوری دیر یا زود کهنه میشه. صنعت غذای ایران برای موندگاری تو بازارهای خارجی، به سرمایهگذاری جدیتر تو تحقیق و توسعه نیاز داره. مثلاً الان مصرفکنندهها به سمت محصولات کمنمک، کمشکر، فراسودمند و بستهبندیهای دوستدار محیطزیست رفتن. اگه ما بتونیم تو این حوزهها حرفی برای گفتن داشته باشیم، ارزش افزوده بالاتری هم نصیبمون میشه.
بستهبندی رو هم نباید دست کم گرفت. توی خیلی از بازارها، بستهبندی اولین چیزیست که مشتری میبینه و پیامدهنده کیفیت و حرفهایبودن برنده. یه محصول عالی توی بستهبندی نامناسب، ممکنه هیچوقت فرصت دیده شدن پیدا نکنه. طراحی خوب، اطلاعات شفاف به زبان مقصد، و استفاده از متریال روز، همه جزئی از بازی رقابت هستن.
البته بالا بردن کیفیت فقط به عهده تولیدکننده نیست؛ دولت، سازمان استاندارد، مراکز تحقیقاتی و دانشگاهها هم باید پای کار بیان. سیاستهای حمایتی باید به جای اینکه صرفاً به دنبال افزایش حجم باشن، روی بهرهوری، فناوری، آموزش نیروی انسانی و ارتقای استانداردهای صادراتی تمرکز کنن. ارتباط صنعت و دانشگاه هم میتونه خیلی از گرههای فنی رو باز کنه.
صنعت غذایی ایران الان تو نقطهای ایستاده که میتونه از یه تولیدکننده منطقهای به یه برند قابل اعتماد جهانی تبدیل بشه، ولی این مسیر بدون نگاه جدی به کیفیت، هموار نیست. اون مزیتهای سنتی مثل منابع طبیعی و نیروی کار ارزان، اگر با دانش و فناوری روز همراه نشن، به تنهایی کارگشا نیستن. آینده صادرات غذایی ما بستگی به این داره که بتونیم محصولاتی بهتر، سالمتر و قابلاعتمادتر از رقبا تولید کنیم؛ نه فقط ارزانتر.
در نهایت، کیفیت دیگه یه گزینه اضافی نیست؛ مهمترین ابزار بقا و پیروزی تو بازار جهانیست. هر چی زودتر صنایع غذایی ایران کیفیت رو به عنوان یه سرمایه استراتژیک ببینن، نه یه الزام حاشیهای، شانس بیشتری برای موندگاری تو بازارهای منطقه و جهان دارن. آینده از آنِ برندهاییست که اعتماد مردم رو جلب کنن و کیفیت رو جزئی از هویت خودشون بدونن.
